تشريف‌فرماى ساحات مازندران شدند و بعد از تفرج و شكار عود به دار الخلافه فرمودند . و در اين سال يونت‌ئيل [ 1299 ] : ايالت كوه‌گيلويه و بندر بوشهر و بندرعباس با ميرزا حسن على خان نصير الملك بود و لارستان و داراب و فسا و ايلات خمسه با ميرزا - على محمد خان قوام الملك و ايل قشقائى كما فى السابق با سلطان محمد خان ايلخانى و ساير بلوكات با اهالى آنها بود و امنيت مملكت فارس مانند سالهاى سابق به خير و خوبى گذشت . و اعليحضرت قوىشوكت شاهنشاهى خلد اللّه ملكه ده روزهء « 1 » عاشوراى محرم سال 1300 « 2 » در تكيه دولتى به تعزيه‌دارى اهل بيت نبوت ( ص ) مشغول شدند . و در اواخر محرم اين سنه [ 1300 ] : جناب ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك شيرازى به رحمت ايزدى پيوست . و در اوايل ماه صفر اين سال [ 1300 ] : جناب ميرزا على محمد خان قوام الملك از دار فنا ره‌سپر دار بقا گرديد . ميانهء اين دو نفر ، مادام زندگانى رشتهء دشمنى استوار بود و چون ميان وفات اين دو نفر چند روزى بيش نبود ، مضمون فرمودهء حضرت فرزدق « 3 » شاعر به صحت پيوست آنجا كه چون خبر وفات جرير « 4 » شاعر را شنيد ، ناله را به گريه بلند نمود ، گفتندش وفات جرير سرور شماست در جواب گفت ناله براى مردن خود دارم كه ما تصارع . « 5 » چون به فضل ايزد متعال نگاشتن جزوه‌هاى جلد اول فارسنامه ناصرى به مركب طبع براى انطباع به سال 1300 رسيد جزوه‌هاى باقيمانده از اصل مسوده تا سال 1312 مفقود الخبر و معدوم الاثر گرديد و بعد از تفتيش بليغ ، هيچ بدست نيامد و چشم مؤلف فارسنامه را ضعفى عارض گشته كه قوت تأليف و تدارك جزوه‌هاى مفقوده را نداشت لهذا اين سال 1300 را آخر تأليف جزو تاريخى فارسنامه قرار داد . كتبه الفقير محمد صادق ابن مقرب الخاقان ميرزا محمد على - خان منشى على ابازى مازندرانى فى شهر ذى القعدة الحرام سنه 1312 قوىئيل سنه 1312 .

--> ( 1 ) . در متن : ( راه روزه ) . ( 2 ) . برابر با 12 تا 21 نوامبر 1882 . ( 3 ) و ( 4 ) . درباره اين دو شاعر رجوع شود به آثار العجم ، ص 63 و 65 . ( 5 ) . اين روايت در كتب مختلف به صورتهاى گوناگون آمده است .